FOREX مخفف (foreign exchange market) و بمعنای بازار مبادله ارز می باشد. بازار ارز (یا فارکس ) هنگامی بوجود می آید که دو ارز به صورت پایاپای با یکدیگر مورد معامله قرار گیرند. فارکس ازنظر میزان مبادله «ارزش نقدی»بزرگترین بازار جهان محسوب می شود و شامل تجارت میان بانکهای بزرگ، بانکهای مرکزی، بورس بازهای ارز، شرکتهای چند ملیتی، دولت ها و سایر موسسات مالی می شود. مبادلات معامله گران خرد (سرمایه گذاران یا بورس بازهای کوچک) بخش کوچکی از مبادلات بازار را شامل می شود،این دسته از معامله گران توسط کارگزاران می توانند در معاملات شرکت جویند. به عبارت دیگر اين بازار در مكان خاصي متمركز نشده است بلكه بانك ها و مؤسسات بزرگ در سراسر دنيا در طول شبانه روز در اين بازار فعاليت مي كنند. در واقع بازار فاركس شبكه اي متشكل از بانك ها، كارگزاران (Brokers ) و معامله گرانی است كه از طریق تلفن و اینترنت در سراسر دنیا به انجام معاملات ارزي اشتغال دارند.
بازار فارکس با رشدی شگفت انگیز در حجم مبادلات، طی سه سال گذشته(57%)تبدیل به پرحجم ترین بازار مالی جهان شده است به طوری که حجم معاملات روزانه بازار فارکس در برخی روزها به 1900 میلیارد دلارمی رسد.(براساس ارزیابی سه سالانه بانک پرداختهای بین المللی، معاملات روزانه ارز شامل:
600میلیارد دلار معاملات spot
1300میلیارد دلار معاملات مشتقه:
200 میلیارد دلار معاملات سلف
1000میلیارد دلار معاملات معاوضات فارکس
100میلیارد دلار معاملات اختیارات
میباشد. بیش از %73 از حجم معاملات بازار فارکس مربوط به معاملات شرکت هایی است که در زمینه مالی شهرت فراوانی دارند، این معامله گران عبارتند از(بنا به گزارش مجله وال استریت اروپا-صفحه 20- تاریخ 9/02/2006):
ماهیت معاملات فارکس خارج از بورس است «بازارهای خارج از بورس (Over The Counter Markets)» ، اما مراکز اصلی تجارت ارز بترتیب در لندن، نیویورک و توکیو می باشند و بانک ها از سراسر جهان در این معاملات شرکت می جویند. این بازار 24 ساعته است و مردم مناطق گوناگون جهان بر اساس ساعت های کاری و اداری کشور خود وارد این بازار می شوند لذا زمانی که معاملات آسیایی ها پایان می یابد معاملات اروپایی ها آغاز و بعد از آن هم معاملات آمریکایی ها وسپس در مسیر حرکت این چرخه دوباره آسیایی شروع به انجام معاملات می نمایند.
معامله گران می توانند در زمانی که اخبار منتشر می شوند بلا فاصله به آن ها واکنش نشان دهند بدون نیاز به انتظار برای گشوده شدن بازار زیرا این بازار از طریق اینترنت قابل دسترسی می باشد این بازار مستقلا خبر مهمی برای معامله گرانش ندارد و تغییر ارزش ارزها نسبت بهم معمولا به واسطه «جریان های پولی »واقعی ایجاد می شود که جریان های پولی نیز در اثر تغییر در انتظارات معامله گران پدید می آیدو اما تغییر انتظارات معامله گران تحت تاثیر تغییر در تولید ناخالص داخلی ، تورم، نرخ بهره، کسری یا مازاد بودجه و تراز تجاری و دیگر شاخص های اقتصادی، سیاسی واجتماعی می باشد.شاخص های فوق تحت عنوان خبر در موعد مقرر برای عموم منتشر می شوند و بسیاری از مردم می توانند در همان لحظه از طریق خبرگزاری هایی چون رویترز، بلومبرگ و.... به آنها دست یابند.
ارزها در این بازار در مقابل یکدیگر به صورت یک به یک معامله می شوند و نسبت برابریشان به صورت xxx/yyy نشان داده می شود.قسمت xxx قیمت فروش و yyy قیمت خرید برای مشتری است. برای مثال قیمت یورو /دلار در برهه ای از زمان به صورت مقابل می باشد: 1.2048/1.2045 یعنی هر یورو برابر 1.2048 دلار است(برای فروش).
در بازار های spot بیشترین معاملات بر روی جفت ارزهای زیر انجام می شود (براساس تحقیقات بانک پرداخت های بین المللی، BIS) :
یورو/دلارآمریکا 28%
دلارآمریکا/ین 17%
پوند/دلارآمریکا 14%
و دلار آمریکا در بیش از 89%از معاملات نقش دارد و بدنبال آن یورو 37%، ین20% و پوند 17%-گرچه معامله با یورو در مقابل ارزهای دیگر از سال 1999 که این ارز به رسمیت شناخته شد به طور قابل ملاحظه ای رشد داشته اما هم چنان این معاملات بیشتر بر مبنای دلار است.
شرکت کنندگان در بازار:
مطابق مطالعات بانک پرداختهای بین المللی-BIS- (ارزیابی سه سالانه سال2004) :
• 53% از معاملات مستقیم بین Dealerها(به طور مثال بین بانکها)
• 33%شامل معاملات بین Dealerها و مدیران سرمایه
• و تنها 14% بین واسطه ها وشرکت های غیر مالی
بوده است.
1- بانک ها:
معاملات بین بانک ها معمولا بر پایه گردش معاملات تجاری و بورس بازی(به مقدار زیادی) قرار دارد یک بانک بزرگ ممکن است روزانه میلیارد ها دلار معامله کند بعضی از این معاملات از طرف مشتریانی است که با حساب بانکی شان معاملات خود را انجام می دهند اما بیشتر معاملات از طرف خود بانک است.
2- ابر شرکت های چند ملیتی:
با رشد روز افزون تجارت بین الملل از دهه 50 میلادی و شتاب رشد آن طی سال های پس از تشکیل WTO، شرکت هایی چند ملیتی که کارخانه ای به وسعت جهان و بازاری به بزرگی تمام کره خاکی را دارا هستند عملا نبض اقتصاد بین الملل را در دست گرفته اندوبا گسترش روابط تجاری شرکت های مذکور با اقتصاد های مختلف و کشور های گوناگون، تغییرات نرخ ارز عملا به معیاری تاثیر گذار در تعیین سود آوری بدل شده است.بنابراین شرکت های چند ملیتی برای پوشش ریسک ناشی از تغییرات نرخ ارز خواسته یا نا خواسته وارد مبادلات بازار فارکس می شوند، هرچند که اثر گذاری معاملات آنها بمراتب کمرنگ تر از معاملات بانک ه، بانک های مرکزی و HEDGE FUNDER ها می باشد.
3- بانک های مرکزی:
بانک های مرکزی نقش بسیار مهمی در بازار مذکور ایفا می نمایند، آن ها سعی در کنترل عرضه پول، تورم ویا نرخ های بهره دارند و حتی می توانند برای تثبیت نرخ ارز کشورشان وارد معاملات شوند هرچند نقدینگی بازار بحدی بالاست که براحتی تحت تاثیر معاملات نهاد های ثروتمندی مثل بانک های مرکزی قرار نمی گیرد.
4- hedge funders (پوششگران ریسک سرمایه) :
یکی از مشهورترین این افراد جورج سورس است که به واسطه تلاش های بی وقفه در بازارهای مالی سرمایه هنگفتی بدست آورده و حتی اظهارات وی معمولا باعث تغییر در شرایط بازار می شود.
پوششگران ریسک سرمایه از توان مالی زیادی برخوردار هستند ومی توانند میلیارد ها دلار سرمایه را کنترل نمایند.
5- کارگزاران فارکس:
کارگزاران بازار فارکس بدو دسته تقسیم می شوند : کارگزاران بین بانکی و کارگزاران خرد. کارگزار بین بانکی وظیفه انجام دستورات معاملاتی بانک ها و موسسات مالی در حجمی بسیار بالا را بر عهده دارند، اما کارگزاران خرد
بخش کوچکی از حجم معاملات را در اختیار دارند ، ولی در عوض به تعداد زیادی از افراد معامله گر جز ء خدمات معاملاتی استاندارد ارائه می دهند.
کارگزاران خرد ، با اعطای اعتبار 1:100- لوریج ( leverage ) به معامله گران جزء این امکان را برای آنها فراهم می کنند تا با سرمایه های بسیار بسیار کوچک نسبت به میلیاردها دلار نقدینگی بازار، بتوانند به رقابتی ترین بازار جهان دسترسی پیدا کنند و شانه به شانه ابر شرکت ها و موسسات مالی در تجارت بین المللی ارز شرکت نمایند.
بازار فارکس و سایر بازار های مالی:
با افزایش روز افزون معاملات در بازار فارکس و تغییرات پی در پی نرخ برابری ارزها در سال های اخیر، معامله گران بازار های سهام ، اوراق قرضه و کالا اهمیت بازار فارکس را بخوبی درک کرده اند، بطوری که متوجه شده اند همواره باید تغییرات نرخ ارز را در هنگام تصمیم برای معامله مد نظر داشته باشند.
بطور مثال تصور کنید زمانی که قیمت یورو در برابر دلار افزایش می یابد، قدرت خرید مردم آمریکا برای تهیه کالاهای اروپایی کاهش یافته(زیرا کالاهای اروپایی گران می شوند) و در نتیجه فروش محصولات شرکت های اروپایی کمتر و از سود آنها کاسته خواهد شد و در نهایت قیمت سهام شرکت های مذبور با توجه به سود آوری کمتر ، تنزل می یابد.
. برای مطالعه بیشتر درخصوص بازار فارکس و مقایسه آن با سایر بازارهای مالی - اینجا را کلیک کنید
